Arme ik en de tiran

Arme ik en de tiran

Geplaatst op zondag 5 juli 2015 door Nelly de Jong

We staan er denk ik niet dagelijks bij stil. Maar de werkelijkheid waarin we leven is er een van twee. De werkelijkheid van de dualiteit. Van mannen en van vrouwen, van licht en van donker, van zwart en van wit, van lief en van stout, van groot en van klein. Alles in onze werkelijkheid bestaat bij de gratie van zijn of haar tegendeel. Het is die dualiteit die ons ervaringen laat opdoen. Allerlei verschillende ervaringen die ons tezamen het spel dat leven heet laat spelen. In dat spel spelen we allerlei verschillende rollen.

Slachtoffer of vechter?

In de verdeling van de krachten die er zijn in dat spel kun je ook verschillende persoonlijkheidskenmerken waarnemen.  Grofweg zijn er daarin uiteindelijk maar twee manieren waarop je die dualiteit herkent in de persoonlijkheid van mensen: Die van het slachtoffer en de vechter.

Slachtoffers

Slachtoffers zijn vaak teruggetrokken. Ze zien zichzelf vaak als niet goed genoeg en missen energie en vitaliteit. Hun aandacht is naar binnen gekeerd en ze wekken vaak een passieve indruk. Ze passen zich aan aan de ander en laten zichzelf niet of weinig ‘zien’.  Hun (veelal onbewuste) strategie is: Zolang ik me voeg en doe wat de ander wil, kan me niks gebeuren. Ze hebben grote moeite met voor zichzelf op te komen, hebben liever  niet de verantwoordelijkheid en conflicten mijden ze als de pest.

Vechters

De vechters daarentegen doen precies het tegenovergestelde. Vechters zijn zich goed bewust van hun energie en daadkracht. Vechters hebben de behoefte om macht en invloed uit te oefenen. Vechters zijn extern gericht. In  het spel van slachtoffer en daders zijn zij de daders. Vechters zijn enorm bang om onderdrukt te worden. En het maakt niet uit wat er aan de hand is, ze zullen vechten tot ze erbij neer vallen. Wat de omstandigheden ook zijn, als een olifant in de porseleinkast walsen ze over je heen. Hun strategie is: Ik val aan en ik overrule de ander om er voor te zorgen dat ze me niet kunnen raken en kwetsen.

Tiran, ondervrager, arme ik en de hoogmoedige

Je kunt beide types ook nog weer verder onderverdelen: De vechter in de tiran en de ondervrager en het slachtoffer in de arme ik en de hoogmoedige.

De tiran

De tiran gebruikt en misbruikt zijn macht en invloed desnoods op een gewelddadige manier om voor elkaar te krijgen wat hij wil. Hij overheerst, heeft spontane woede-uitbarstingen en schuwt geweld niet. Zijn zwakte is zijn communicatie. Hij kan zich vaak niet goed door middel van woorden uitdrukken. Het lukt hem niet op die manier zijn standpunt op een effectieve manier voor het voetlicht te brengen. Met zijn agressie richt hij zich op de angst van zijn tegenstander. Door zichzelf op te blazen ten koste van de ander voelt hij zich tijdelijk ietsje beter. Diep daaronder echter is hij ook bang en onzeker en heeft hij de neiging zichzelf te overschreeuwen en zich als een tiran te gedragen. De tiran is jaloers op de ondervrager. Jaloers op het gemak waarmee die met behulp van woorden voor elkaar krijgt wat hem niet lukt.

De ondervrager

De ondervrager is een expert in het via woorden voor elkaar krijgen wat hij wil. Hij manipuleert en stelt in gesprekken zodanige vragen aan de ander dat die zich met de rug tegen de muur voelt staan. De ondervrager zoekt net zolang door totdat de ander een misser maakt om hem die misser vervolgens haarfijn onder de neus te wrijven. Op die manier verwijt hij de ander zijn tekortkomingen en vernedert hij de ander. De ondervrager is een stoker. Hij dreigt, manipuleert en geniet ervan om anderen voor hem te laten opdraven. Hij vindt het geweldig van zichzelf dat hij het voor elkaar krijgt anderen zo voor zijn karretje te spannen. Hij heeft de behoefte alles onder controle te houden en leidt daarmee onder zijn zelf gecreëerde spanning en stress. De ondervrager is op zijn beurt weer bang voor de agressie van de tiran.

Ik durf los te laten ook als het moeilijk is

Arme ik

Dit type slachtoffer verdrinkt in zijn medelijden met zichzelf. Hij zwelgt er zo ongeveer in. Met zijn houding en gedrag vertelt hij anderen: Help me, ik kan niet voor mezelf zorgen. Hij doet er alles aan om aandacht, medelijden en verzorging van anderen te krijgen. Om dat voor elkaar te krijgen klaagt en jammert hij over de onrechtvaardigheid die hij in de wereld ervaart. Hij barst om het minste of geringste in huilen uit, wordt ziek en schroomt niet om te dreigen met zelfmoord. Als de hulp uitblijft, gedraagt hij zich beledigd en trekt hij zich beschroomd terug, maar niet zonder de ander nog wel even duidelijk te maken dat het zijn schuld is dat hij nu zelfmoord moet plegen. De arme ik is jaloers op de hoogmoedige, omdat het lijkt alsof die geen enkele last heeft van wat de wereld en anderen hem aandoen.

De hoogmoedige

De hoogmoedige schept afstand en plaatst zichzelf boven anderen. De hoogmoedige heeft voor zichzelf veel ruimte nodig en vindt het ontzettend moeilijk zich te hechten. Hij vindt het lastig zich te hechten omdat hij bang is dat anderen hem dan kunnen gaan dwingen iets te doen wat hij niet wil doen. En op die manier hem in zijn vrijheid aan te tasten. De hoogmoedige leeft teruggetrokken in zijn ivoren toren. Daar zit hij veilig en ver weg van de rest van de wereld waar hij zich ver boven verheven voelt. In zijn ivoren toren voelt hij zich  beschermd, wat hij nodig heeft omdat hij niet in staat is zichzelf te verdedigen. Wanneer iemand hem aanvalt zal hij de muur tussen hem en de ander nog hoger optrekken.

 

Arme ik en de tiran 

In het levensspel zoekt de tiran de arme ik uit als zijn tegenspeler. Arme ik zal zich aanpassen aan de tiran. Dat doet hij net zolang totdat hij zijn lijden niet meer kan verdragen en hij bereid is uit zijn comfortzone te komen en zich los te maken uit dit heilloze spel. De ondervrager zoekt de hoogmoedige uit voor zijn spel. De ondervrager zal net zolang doorgaan met zijn spel van vragen, doorvragen en treiteren, totdat de hoogmoedige leert zijn grenzen te stellen.

Alle rollen spelen

Nu is het zo dat we in zekere mate alle rollen leren spelen. De ene rol bevalt je wat beter dan de andere, waardoor je die sneller en gemakkelijker speelt. Afhankelijk van hoe je geconditioneerd bent, speel je je rollenspel uit. En aan dat spel komt pas een einde als je je bewust bent van de negatieve effecten die je zelf met dit spel creëert. Het spel levert je wel belangrijke lessen op. Door al die verschillende rollen te leren spelen, leer je hoe het spel in elkaar zit. Je kunt je gaandeweg daardoor steeds beter verplaatsen in andere mensen, waardoor je empathie en mededogen groeit. Je hebt het dan ook niet meer nodig om te vechten of om slachtoffer te spelen. Als je jezelf waarde toekent, ben je ook niet meer afhankelijk van anderen om dat te doen, waardoor je de ander voor dat spel ook niet meer nodig hebt. Je natuurlijke staat is er dan een van zelfvertrouwen, waardoor je automatisch een zekere mate van gezag uitstraalt.

Flink geoefend

Afgezien van de rol van hoogmoedige heb ik de andere drie rollen in mijn leven flink geoefend. Ik heb me in bepaalde situaties gedragen als een tiran. Gemanipuleerd als een ondervrager, maar vooral in de rol van slachtoffer was ik gespecialiseerd. Hoe konden anderen mij aandoen wat ze mij aandeden? Ik deed toch altijd zo mijn best? Waarom zagen ze dat dan niet? Ik heb ver moeten gaan in de rol van slachtoffer voordat ik in staat was eruit te stappen. De eerste stap eruit kon ik zetten vanuit mijn verantwoordelijkheid als moeder. Ik ben toen uit een gewelddadige relatie gestapt omdat ik niet wilde dat mijn kind opgroeide met het idee dat het normaal was dat papa mama sloeg. Pas veel later realiseerde ik me dat ik dat ook voor mezelf niet moest willen. De pijn van die grens was nodig om me los te maken uit dat spel. Het was nog best een lange weg eruit, maar het is me wel gelukt. Ik ben nu verantwoordelijk voor wat er in mijn leven is. Er is balans tussen initiatief nemen en initiatief laten. Ik ben geen slachtoffer meer. En dat maakt het leven vele malen mooier!

En jij?

Als je eerlijk en oprecht naar jezelf kijkt, hoe ga jij dan in jouw leven te werk? Ben je meer een vechter of een slachtoffer? Of heb je ook het bewuste midden al gevonden?

Online training Zelfvertrouwen voor Vrouwen

Je kunt je natuurlijk ook gewoon aanmelden voor de online training Zelfvertrouwen voor Vrouwen.

Leuk of waardevol artikel?

Als je dit artikel waardevol vindt voor je zelfvertrouwen, balans of innerlijke rust help dan mee dit te verspreiden door het te delen met andere vrouwen. Dit kan o.a. door middel van de social media knoppen. Ik vind het altijd fijn als je een reactie achterlaat met jouw tips en ervaringen.




Nelly de Jong

Mijn passie is het begeleiden van mensen met werk- en levensvragen. Dat doe ik al meer dan vijfentwintig jaar met veel plezier. In de afgelopen jaren heb ik honderden mensen via coaching, loopbaanbegeleiding en outplacement begeleid en ze een duwtje in de rug gegeven. Mijn specialisme is werkende moeders goed voor zichzelf te laten zorgen.

Meer over Nelly de Jong


« Effectiviteit: Wat zijn jouw risicovolle situaties?
Baas over eigen valkuil »

Misschien vind je dit ook leuk:

Meer Zelfvertrouwen, Denken (positief en negatief) en Angst


Facebook-reacties op dit artikel

Website-reacties op dit artikel

Ingrid Lacroix op donderdag 9 juli 2015 om 16:22
Boeiend artikel, helder. Ga ik zeker delen. Groet, Ingrid

Tel. op maandag 6 juli 2015 om 17:26
Doet me denken aan De Celestijnse belofte: arme ik, bullebak, afstandelijke en ondervrager :)

Reageer op Arme ik en de tiran

Naam:
E-mailadres: (wordt niet weergegeven)
Website:
Nieuwsbrief: Abonneer mij op de nieuwsbrief van ConFront Coaching en Training
Reacties: Stuur mij een e-mail bij volgende reacties
Reactie:
  Om hier te kunnen reageren dien je geabonneerd te zijn op de nieuwsbrief.
 

ConFront is niet verantwoordelijk voor geplaatste reacties, aanvaardt geen enkele vorm van eventuele aansprakelijkheid en behoudt zich het recht zonder aankondiging reacties in te korten of te verwijderen, als dit gepast wordt geacht. Het veld 'website' is optioneel. Je link wordt gekoppeld na controle van de reactie.