Communicatie: Tips om te zenden en ontvangen

appel ingeplugd

Geplaatst op dinsdag 2 april 2019 door Nelly de Jong

Communicatie is een best ingewikkeld proces met drie verschillende invalshoeken. Communicatie heeft een inhoud (hoofd), het is een proces (handen) en er zijn relaties (hart) bij betrokken. Dat betekent ook dat het niet zo gek is dat er regelmatig iets niet helemaal ontvangen wordt zoals de zender dat bedoelde of wilde. Want op alle drie die invalshoeken kunnen er misverstanden ontstaan, waardoor je als het ware langs elkaar heen praat. En de ontvanger iets anders ontvangt, dan de zender bedoelde te zenden.

Hoofd (inhoud)

Alle communicatie heeft, of je nu wat zegt in woorden of geen woorden gebruikt, op de een of andere manier een inhoud. Die inhoud kan gaan over bijvoorbeeld gedachten, ideeën, meningen, overtuigingen, feiten, doelen, middelen en standpunten over een bepaald onderwerp. Maar ook vragen stellen, kritiek of complimenten geven, uitwisselen van standpunten en instemmen over een bepaald thema gaat allemaal over de inhoud van de boodschap op het niveau van het denken. En daarmee op het niveau van het hoofd.

Handen (proces, procedure)

Op het niveau van handen, van doen en actie, gaat het om hoe het onderlinge gesprek geregeld wordt. Afspraken die je al of niet met elkaar expliciet maakt. De volgorde waarin je bespreekt wat je te zeggen hebt. Wie leidt bijvoorbeeld het gesprek en wie bewaakt de tijd en de plaats en wie zit naast wie. Dit zijn allemaal zaken die over het concrete doen gaan.

Niets heeft een betekenis, anders dan de betekenis die ik er aan geef

Hart (relaties)

In communicatie is de boodschap van het hart de diepste en meest verbindende boodschap. Op dit niveau in de communicatie deel je je ervaringen, je gevoel en je stemming ten aanzien van een bepaald onderwerp. Hier voel je je ook het meest kwetsbaar. Maar zonder die kwetsbaarheid kan de verbinding ook niet ontstaan.

Door elkaar

In gesprekken met elkaar lopen deze drie niveaus van communiceren vrijwel altijd door elkaar. Naast de inhoud kan zowel de procedure of het proces als het onderliggende gevoel onderwerp van gesprek zijn. Deze drie niveaus hangen met elkaar samen en werken sterk op elkaar in. Als je bijvoorbeeld iets aardigs zegt op het niveau van het hart (de relatie), dan wordt het vaak makkelijker om op het niveau van de inhoud en het proces afspraken te maken en andersom geldt dat natuurlijk net zo. Als je sterk gericht bent op de inhoud en niet op de relatie kan dat tot gevolg hebben dat er te weinig commitment ontstaat, waardoor je meer moeite moet doen om iets voor elkaar te krijgen. Als iemand bv. een lastige thuissituatie heeft met een zieke partner en je collega benaderd je alleen maar zakelijk en inhoudelijk, dan ontstaat er weinig commitment om voor die collega iets te doen of extra te doen. Degene met de lastige thuissituatie kan zich daardoor niet gezien en gehoord voelen en gaat als gevolg daarvan uit contact. Helemaal als die persoon ook nog onderliggende emotionele triggers op heeft niet gezien en gehoord en erkend worden.

Kan ik beter praten of beter luisteren?

Misverstanden tussen zenden en ontvangen

Wat regelmatig gebeurt bij misverstanden in de communicatie is dat er een mening wordt gegeven op het inhoudsniveau waarop de luisteraar, de ontvanger iets anders ontvangt dan wordt bedoeld bij het zenden. De inhoud roept bv. een gevoelslading op en van daaruit reageert de ander dan. De oorspronkelijke zender begrijpt in veel gevallen dan totaal niet wat er gebeurt. En mogelijk herhaalt hij zijn boodschap nog een keer en ook nog op dezelfde manier, waardoor hij de respons bij de ander versterkt. Hoe communicatie werkt, wordt ons vaak niet als kind geleerd en we hebben dan ook meestal geen flauw benul van alle haken en ogen. Zo zijn er allerlei filters tussen het zenden en ontvangen aanwezig. Als wij met zijn tweeën in dezelfde ruimte aanwezig zijn ervaren we beiden een andere werkelijkheid. En communiceren doen we vanuit onze eigen werkelijkheid zonder te beseffen dat de ander in een andere werkelijkheid leeft. Ja we zijn aanwezig in dezelfde werkelijkheid, maar onze ervaring/beleving ervan is compleet verschillend. Als je daar in je communicatie geen rekening mee houdt, zul je regelmatig tegen gedoe in je relaties aan kunnen lopen. 

Onderlinge verschillen

Een veel voorkomend voorbeeld daarvan is de communicatie tussen hoogsensitieve mensen en niet hoogsensitieve mensen. Een hoogsensitief persoon neemt over het algemeen veel meer subtiele verschillen waar dan een niet hoogsensitief persoon. En omdat een hoogsensitief persoon al jong geleerd heeft om rekening te houden met de behoeften van anderen, gaat hij of zij er vanuit dat de ander dat ook doet. Maar dat blijkt in de praktijk een grote misrekening. Want de niet hoogsensitieve persoon neemt als die subtiele signalen gewoon niet waar. Er is dan geen sprake van onwil of geen rekeningn willen houden met de ander. Hij of zij ziet of hoort het gewoon niet. En begrijpt er meestal ook niks van als de hoogsensitieve persoon hem of haar iets probeert duidelijk te maken. Omdat het zenuwstelsel van die persoon nu eenmaal minder scherp staat afgesteld. Dat betekent ook dat de hoogsensitieve persoon in zijn of haar communicatie veel duidelijker zal moeten zijn naar de ander over zijn of haar behoeften. En daar dan ook rechtstreeks om moeten vragen. In het artikel: Hoogsensitief of gewoon gevoelig

Waar denk jij aan als je aan een bloemkool denkt?

Iedereen heeft in zijn of haar leven geleerd een eigen betekenis te geven aan de verschillende situaties. In de praktijk levert dat nogal eens ruis op de lijn op. Als ik in mijn trainingen aan tien deelnemers vraag om vijf dingen op te schrijven waar ze aan denken als ze aan een bloemkool denken, dan levert dat in de praktijk nooit één betekenis op die iedereen heeft opgeschreven. Want iedereen denkt aan iets anders. Ja er zijn wel overeenkomsten, maar niet alle tien deelnemers hebben die betekenis erbij staan. Maar het geeft wel weer dat je over het algemeen met mensen met wie je meer vergelijkbare betekenissen hebt, gemakkelijker zult communiceren. Wat niet betekent dat er iemand goed of fout is of doet. Maar wel dat je als je wilt dat je communicatie soepeler verloopt je rekening zult moeten houden met deze verschillen. En de ander moeten vragen wat voor hem of haar een bloemkool betekent!

Communicatie in schema

Automatische filters bij zenden en ontvangen

Onze hersenen filteren volautomatisch aan de hand van eerdere gebeurtenissen en de betekenis die we daaraan hebben gegeven alles wat er aan prikkels voorbij komt. Daarbij wordt het grootste deel van alle prikkels die je via je zintuigen waarneemt direct verwijderd, zonder dat je je dat ook maar een moment bewust bent. Om je te laten ervaren wat ik bedoel: Je lichaam neemt perfect waar dat jij nu op dit moment op een stoel zit. Maar totdat ik daar nu je aandacht naartoe liet gaan, was jij je dat hoogstwaarschijnlijk niet bewust. Je voelde niet concreet je billen op de stoel, maar nu ik het er over heb ervaar je dat wel. Je hersens filteren dat het voor jou op dit moment geen relevante informatie is, waardoor het niet in je bewustzijn komt. Totdat er iets in je innerlijke of uiterelijke werkelijkheid gebeurt waardoor het wel relevant is. Tot die tijd verwijderen ze die informatie gewoon.

Informatie vervormen 

Wat onze hersenen ook doen is door de eerdere ervaringen die we hebben gehad en de betekenis die we daaraan hebben gegeven is informatie vervormen. Meestal spelen emoties daar een rol bij. Als je bv. een trigger op een bepaalde situatie hebt, zul je alle informatie die je hersenen daaraan linken niet meer objectief waarnemen. Je emotie kleurt dan de gebeurtenis. Vaak heb je dan de neiging zaken op te blazen, terwijl het voor een ander echt nergens over gaat. Maar voor jou is het door de onderliggende emotie wel een dingetje... Gevolg is dat je dan gedoe kunt krijgen omdat je elkaar totaal niet kunt volgen of begrijpen. Meer over hoe emoties werken kun je lezen in het artikel: Emoties

Generaliseren

Een ander filter in de communicatie is het generaliseren wat onze hersenen regelmatig doen. Als we iets een paar keer hebben meegemaakt, gaan onze hersenen er volautomatisch vanuit dat het altijd zo is. En daar zit je in de val. Want het feit dat jij het een aantal keer zo hebt meegemaakt, maakt het nog geen vast gegeven in de werkelijkheid van iedereen. Anderen hebben andere ervaringen en daarmee andere filters en kijken daarmee anders naar hetzelfde.

Effectief beïnvloeden

Door je goed bewust te zijn van de verschillende niveaus in communicatie kun je de uitkomst van je gesprekken meer gaan beïnvloeden. Je kunt invloed uitoefenen op de fysieke uitkomst, maar ook op de sfeer van het gesprek en op hoe de relaties zich ontwikkelen. Op hoe goed je aansluit bij waar de ander zit en wat hij of zij nodig heeft. Als er aan bepaalde basisbehoeften zoals veiligheid niet is voldaan, dan zal dat de uitkomst negatief beinvloeden. Meer over basisbehoeften lees je in het artikel: Zes Basisbehoeften

 

Tips voor het zenden van een effectieve boodschap

Tips voor het ontvangen van een boodschap

Meer over effectief luisteren kun je lezen in het artikel: Beter leren luisteren
 
 

Gratis E-book Verbindende Communicatie

Wil je verder lezen of nog meer weten over dit onderwerp?
Download dan nu gratis E-book Verbindende Communicatie

Ebook Verbindende communicatie

Leuk of waardevol artikel?

Geef wat van jouw positieve energie terug door hieronder op de like of respect button te drukken of beter nog: Deel jouw mening of ervaring hieronder met mij!




Nelly de Jong

Mijn passie is het begeleiden van mensen met werk- en levensvragen. Dat doe ik al meer dan vijfentwintig jaar met veel plezier. In de afgelopen jaren heb ik honderden mensen via coaching, loopbaanbegeleiding en outplacement begeleid en ze een duwtje in de rug gegeven. Mijn specialisme is werkende moeders goed voor zichzelf te laten zorgen.

Meer over Nelly de Jong


« Psychisch jezelf ziek of beter maken kan dat?
Omgaan met boosheid van een ander »

Gratis E-book Verbindende Communicatie



Al meer dan 7.000 keer gedownload

Misschien vind je dit ook leuk:

Meer relaties en communicatie


Facebook-reacties op dit artikel

Website-reacties op dit artikel

Ellen op vrijdag 9 november 2012 om 14:13
Dit vind ik een goede uitleg en benadering van communicatie. Als ik het lees realiseer ik me des te meer hoe ingewikkeld het kan zijn om te communiceren. Als je dit effectief wil doen, is het goed om je dat te realiseren. Ook doorvragen naar wat de ander nou precies bedoelt, zonder meteen te reageren omdat je gevoel geraakt wordt. En luisteren is daarnaast een vak apart. Een hele kunst soms.!

Reageer op Communicatie: Tips om te zenden en ontvangen

Naam:
E-mailadres: (wordt niet weergegeven)
Website:
Nieuwsbrief: Abonneer mij op de nieuwsbrief van ConFront Coaching en Training
Reacties: Stuur mij een e-mail bij volgende reacties
Reactie:
  Om hier te kunnen reageren dien je geabonneerd te zijn op de nieuwsbrief.
 

ConFront is niet verantwoordelijk voor geplaatste reacties, aanvaardt geen enkele vorm van eventuele aansprakelijkheid en behoudt zich het recht zonder aankondiging reacties in te korten of te verwijderen, als dit gepast wordt geacht. Het veld 'website' is optioneel. Je link wordt gekoppeld na controle van de reactie.