Assertiviteit: Perfectionist?

Perfectioniste kijkt met een loep naar een man

Geplaatst op zondag 14 februari 2016 door Nelly de Jong

Hoge verwachtingen? Zeg maar dag tegen je innerlijke rust!

Ben jij een perfectionist? Als je twijfelt of je perfectionist bent, dan kun je er vrijwel zeker vanuit gaan dat je een perfectionist bent. In ieder geval zul je een perfectionist in bepaalde situaties of op een bepaalde manier zijn. Perfectionisten hebben een innerlijke drang om grote prestaties te leveren, maar ervaren daar vaak ook flinke stress van.

Perfectionisme goed of slecht?

Net als bij andere eigenschappen is perfectionisme er niet een die alleen maar goed of slecht is. Iedere kwaliteit wordt in een bepaalde context een valkuil. Als je als perfectionist van nature zorgvuldig bent en wat je doet goed wilt doen, dan is dat uiteraard een prima eigenschap. Maar soms leidt perfectionisme tot een vorm van mierenneukerij waar niemand beter van wordt. Omdat iedereen uiteindelijk elke eigenschap in zich heeft, hebben we allemaal een of andere vorm van perfectionisme in onszelf. We hebben allemaal wel iets waar we zuinig of trots op of blij mee zijn en wat we het liefst zo goed mogelijk willen doen. Helemaal niets aan het handje tot zover. 

Perfectionisme in combinatie met een lage zelfwaardering

Vaak gaat perfectionisme gepaard met een lage zelfwaardering en de neiging tot negatief denken. Het gevolg daarvan is dat je in die valkuilen terecht komt die bij je kwaliteit horen. Als perfectionist zal je dan makkelijker doorslaan in je neiging geen fouten te willen of kunnen maken en richting pietluttig gaan. De omgeving en misschien jij zelf ook wel zal zich mogelijk gaan irriteren aan het gedrag (niet aan jou).

Het kan altijd nog beter

Het vervelende van perfectionisme is dat zelfs je werk klaar is, je maar heel kort (of soms niet eens) een goed gevoel hebt. Want meestal kan de innerlijke criticus van de perfectionist toch nog wel weer wat vinden wat nog beter had gekund. Of hij vertelt je vanwege je lage zelfwaardering dat het toch normaal is wat je hebt gedaan. Niks bijzonders. Daardoor krijgt je zelfwaardering in ieder geval geen oppepper voor al dat harde werken. De perfectionist raakt er zijn energie in kwijt en een veel gehoorde klacht van perfectionisten is dan ook: Ik ben zo moe. Of: Ik heb geen of te weinig tijd.

Perfectionisme is niet alleen maar goed of fout. Uiteindelijk is niets goed of fout. Wat veel belangrijker is is: Heb je er last van of heeft je omgeving er last van, waardoor jij weer last krijgt. Zolang jij blij bent met je perfectionisme en de gevolgen ervan, dan is dat wat er is. Heb je er last van, dan raad ik je aan verder te lezen en ook te kijken bij mijn tips om je perfectionisme aan te pakken

Hier vind je kenmerken van perfectionisten:

Perfectionisten denken in termen van: alles of niets

Als je perfectionist bent, heb je de neiging je doelen heel hoog te stellen om vervolgens heel hard te werken om dat voor elkaar te krijgen. Je rust niet voordat je doel bereikt is op het niveau dat jij gekozen hebt. Iets minder is voor jou vrijwel niet te accepteren en het levert je stress op. Bijna perfect is voor de perfectionist hetzelfde als een volkomen mislukking of in andere woorden: een ramp. Wat de perfectionist ook vaak doet is uitvergroten van de negatieve consequenties. En daarme creëert hij die ramp in zijn hoofd.

Innerlijke criticus

De stem van je innerlijke criticus staat als je perfectionist bent nogal luid afgesteld. Als perfectionist heb je een haviksoog voor kleine missers en tekortkomingen zowel bij anderen als bij jezelf. Als je een keer een misser tegenkomt, dan richt je al je energie op die misser en zie je vooral en alleen nog maar wat er niet goed is. Vervolgens veroordeel je jezelf of anderen daarom. Ook hier speelt het negatief uitvergroten een rol.

Perfectionisten worden gedreven door angst

Succesvolle mensen worden over het algemeen door hun verlangen naar hun doel geleid. Ze zijn gelukkig met iedere stap die ze kunnen zetten in de richting van hun doel. Als perfectionist daarentegen ervaar je vaak niet een innerlijke motivatie om  je verlangen te leven. Je voelt je eerder gedwongen en geduwd in de richting van je doel uit angst het doel en alles minder dan het doel niet te bereiken. Als je ervan uitgaat dat angst en verlangen (of pijn en plezier) de driving forces, de basale motivatoren in ons leven zijn, dan wordt de perfectionist meestal gedreven door angst. Angst om het niet goed te doen, of angst om niet goed genoeg te zijn. 

Perfectionisten leggen de lat (te) hoog

Probleem waar je als perfectionist regelmatig tegenaan zult lopen is dat je doelen en eisen vaak onhaalbaar zijn of niet haalbaar binnen de beschikbare middelen en tijd. Als perfectionist leg je de lat voor jezelf en je omgeving (te) hoog. Nu is er op zich niks mis met het stellen van uitdagende doelen. Succesvolle mensen hebben ook uitdagende doelen, maar zij genieten vooral ook van de reis er naar toe. Dat heeft met hun intrinsieke motivatie te maken. Ze voelen zich van binnenuit gedrevevn om iets bereiken of iets creëren en leggen daarin de lat hoog, maar niet onhaalbaar. Ze zullen als ze hun doel hebben bereikt er misschien nog een klein schepje bovenop willen doen, maar dan houdt het ook op. De perfectionist daarentegen stelt zijn doel vaak bij voorbaat al zo hoog dat het onhaalbaar wordt. Het gevolg daarvan is dat succesvolle mensen niet alleen vaak gelukkiger zijn maar ook vaker hun doelen bereiken.

Ik kan wachten tot ik perfect ben, maar ik kan ook nu al van mezelf houden

Perfectionisten zijn gericht op het resultaat

Succesvolle mensen zijn zich vaker bewust van het feit dat het in het leven gaat om het genieten van de reis en het proces naar hun doel toe. Ze zijn daardoor ook meer gericht op de reis dan op het doel op zich. Als perfectionist daarentegen ben je vaak zo gefocust op het doel dat je niets anders meer ziet. Je bent er dan zo op gespitst om dat doel te bereiken al was het maar alleen om het gevoel van mislukking te vermijden. Met als resultaat dat je niet meer geniet van de reis er naar toe. De te nemen stappen komen dan zo precies, dat als de dingen niet gaan zoals je graag wilt dat ze gaan, je steeds een gevoel van teleurstelling ervaart en je het lastig vindt om jezelf weer te motiveren door te gaan.

Teleurstelling bij het niet bereiken van een doel

Als je als perfectionist je doel niet bereikt, heb je daar meestal veel last van. Je hebt de neiging jezelf te gaan ondermijnen en jezelf dan voortdurend op de kop te geven. Het resultaat daarvan is dat je daarmee je negatieve gevoelens en je perfectionisme versterkt. Perfectionisten zijn bang om te falen. Als het niet 100 procent goed is, is het dus 'fout'. En fout is iets waar de perfectionist grote moeite mee heeft. In zijn beleving van de werkelijkheid kan hij het bijna niet verdragen dat het fout gaat. Door het niet, of niet helemaal naar jouw maatstaven bereiken van jouw doelen beschouw je je missie als mislukt en als persoonlijk falen. En dan zit je in een negatieve spiraal. Wanneer je alles wat niet helemaal 100 punten is, beschouwt als een misser dan ontstaat er ook  al snel iets van uitstelgedrag.

Perfectionisme en uitstelgedrag

Uitstelgedrag en perfectionisme gaan regelmatig hand in hand. Omdat je bang bent om te falen, heb je de neiging om je bij voorbaat al zo druk te maken over het feit dat het je niet lukt om iets 100% te doen, dat je er maar helemaal niet aan begint. Vervolgens krijgt je een vervelend gevoel over je uitstelgedrag en voilà: de vicieuze cirkel is rond. Een ander mechanisme dat een rol kan spelen in dit proces is de perfecte planning. Omdat de perfectionist de dingen graag goed en in de meest perfecte volgorde wil doen, is het gevolg van een kink in de kabel ergens onderweg in het proces, dat het proces meteen stokt. De perfectionist vindt het dan heel lastig om in beweging te komen. Omdat hij weet dat hij ergens onderweg iets tegen gaat komen wat niet 100 punten klopt in wat hij wil. Dus begint hij er maar liever helemaal niet aan.

Perfectionisten schieten in de verdediging bij feedback

Juist omdat minder dan 100 punten presteren voor de perfectionist zo zwaar weegt, heeft hij moeite met opbouwende kritiek. Hij beschouwt  opbouwende kritiek van anderen als een persoonlijke aanval op hemzelf. Succesvolle mensen beschouwen kritiek juist als een verbetermogelijkheid, maar als perfectionist schiet je vaak in de verdediging of klap je dicht. Want als iets niet goed is, denk je vaak: Dan BEN ik niet goed. De perfectionist betrekt het vaak op zichzelf en dan ook nog op zijnsniveau. Er is een verschil als je ontvangt: Ik doe iets niet goed of ik ben niet goed. De laatste weegt in de beleving veel zwaarder.

Perfectionisten en zelfwaardering

Perfectionisten hebben vaak een lage zelfwaardering. Dat komt omdat er een onbewust patroon gelopen wordt waarin je als perfectionist (onbewust dus) tegen jezelf zegt dat als het niet helemaal 100 punten is, niet alleen het resultaat niet 100 punten is, maar jij zelf ook niet. Daarom is het ook cruciaal dat je als perfectionist leert je gedrag en resultaten los te koppelen van wie jij bent als persoon. Daardoor wordt het ook makkelijker om met minder dan 100% genoegen te nemen.

De 80/20 regel

Misschien heb je wel eens gehoord van de 80/20 regel (Pareto principe). In dit verband kun je de 80/20 regel zo uitleggen dat je praktisch gezien zo'n 20% van je tijd nodig hebt om een 8 te halen. Wat op zich een prima en mooi cijfer is. Wat perfectionisten doen, is dat ze van die 8 een 10 willen maken. En in de praktijk betekent dat vaak dat ze de resterende 80% van hun tijd daarvoor nodig hebben. Het is om die reden effectiever om 5 keer een 8 te halen dan 1 maal een 10. Ik wil daar wel een nuancering in maken. Sommige dingen zijn belangrijk genoeg om voor een 10 te gaan. Een chirurg kan een hartoperatie niet voor een 8 of een 6 doen. Dat moet gewoon goed. En dat geldt voor sommige andere dingen ook. Maar voor heel veel dingen ook weer niet. Vraag jezelf daarom ook af als je perfectionist bent of je effectief bent om voor die 10 te gaan. Of dat je beter af bent met 5 keer een 8. En andere keren misschien af en toe een keer een 10.

Last van je perfectionisme? Hier zijn tips hoe je je perfectionisme aan kunt pakken.

 

Zelfvertrouwen voor Vrouwen

De cursus Zelfvertrouwen voor Vrouwen helpt je overigens ook om bewuster te worden van dit proces, zodat je steeds beter voor jezelf gaat zorgen! Als jij ook de regie wilt in jouw leven, meld je dan vandaag nog aan!

Leuk of waardevol artikel?

Als je dit artikel waardevol vindt voor je zelfvertrouwenbalans of innerlijke rust help dan mee dit te verspreiden door het te delen met andere vrouwen. Dit kan o.a. door middel van de social media knoppen. Ik vind het altijd fijn als je een reactie achterlaat.




Nelly de Jong

Mijn passie is het begeleiden van mensen met werk- en levensvragen. Dat doe ik al meer dan vijfentwintig jaar met veel plezier. In de afgelopen jaren heb ik honderden mensen via coaching, loopbaanbegeleiding en outplacement begeleid en ze een duwtje in de rug gegeven. Mijn specialisme is werkende moeders goed voor zichzelf te laten zorgen.

Meer over Nelly de Jong


« Mindfulness: Tien oefeningen tegen onrust en stress
Zelfvertrouwen »

Gratis E-book Liever Assertiever



Al meer dan 14.000 keer gedownload

Trainingen over dit onderwerp

DatumTrainingLocatie
Di 26 september '173 daagse training Liever AssertieverLeeuwarden, meld je aan

Misschien vind je dit ook leuk:

Meer assertiviteit


Facebook-reacties op dit artikel

Website-reacties op dit artikel

Nelly op maandag 15 februari 2016 om 10:27
Hai Karst,

Eerlijk gezegd twijfel ik zeer of jij een perfectionist bent. Daar ligt jouw tempo veel te hoog voor. Ik schat eerder in dat je net als ik gelegenheidsperfectionist bent. Iemand die bepaalde dingen zo belangrijk vindt dat ze om die reden goed moeten zijn. Maar de perfectionist die ik hier beschrijf is iemand die vanuit een angst alles goed moet doen omdat hij of zij anders bang is voor de negatieve consequenties. Als jij bv. thuis schoonmaakt, moet dan alles helemaal perfect en voor 200% of zeg je daarvan: Naja, dat kan me niet zoveel schelen. Kun je volgen wat ik bedoel? Ik schreef al dat iedereen deze eigenschap in zich heeft, maar het gaat om dat punt waarop je kwaliteit omslaat in zijn tegendeel. Waarin je niet meer effectief bent in de kwaliteit. Vaak ontstaat dat door onderliggende angst om niet goed genoeg te zijn. Daarnaast zijn er uiteraard altijd uitzonderingen die de regel bevestigen. Maar ik vraag me af of jij die uitzondering bent. Misschien wel, misschien niet...
Leuk trouwens dat je reageert!
Groetjes, Nelly

Karst op maandag 15 februari 2016 om 10:19
Hallo Nelly,
In tegenstelling tot praktisch al je andere artikelen is mijn beeld bij perfectionisme erg anders dan jij schetst. Zelf ben ik namelijk een aardige perfictionist, maar dan van binnenuit gedreven, op een hele prettige manier en heb ik ook niet altijd de "drang". Daarnaast kan ik, of heb ik in ieder geval vroeg geleerd om dingen makkelijk los te laten. Hierdoor ben ik alleen perfectionistisch wanneer ik dat zelf wil, en kan ik doelen makkelijk bijstellen :-)

Ik ben nooit bang geweest om te falen, en heb ook nooit een laag zelfbeeld gehad. Wel wil ik in bepaalde situaties graag verwachtingen van anderen overtreffen, maar dat is nooit met een "dwang" gevoel, noch met het te ver duwen als de tijd dat niet toelaat. Ik heb door de tijd heen geleerd dat ik een aardige zelfdiscipline heb, maar ook heel makkelijk "lui" kan zijn en alles kan laten waaien en kan laten voor wat het is.

Wanneer ik mijn doel niet haal, of deze nou wel of niet aan de hoge kant was, heb ik niet het gevoel van "falen", maar vind ik dit wel jammer. Maar dan is het gewoon een kwestie van volgende keer beter, en kijken wat ik anders kan doen (doel bijstellen, of anders aanpakken).

Misschien ben ik hierin een uitzondering, maar een perfectionist ben ik zeker weten ;-)

Ik ben erg benieuwd wat jij ervan vind,

Groetjes
Karst

Margriet op donderdag 16 augustus 2012 om 21:14
Ik schrok al bij de eerste zin. Twijfel je of je een perfectionist bent? Uhm 'ja' en ja ik herken heel veel. Ik werd in eerste instantie gerust gesteld met 'Je rust niet voordat je doel bereikt is'. Dit is namelijk voor mij niet waar. Ik stel zulke hoge eisen aan mezelf wat inderdaad veel te hoog gegrepen is en geef mezelf op mijn kop en voel me vervolgens een mislukkeling. Ik geef dan eerder op dan het doel te willen behalen. Wat ik als erg prettig ervaar op het moment is dat wanneer ik doelen loslaat en sommige dingen accepteer dat ik daar veel rust in vind.

Linda op woensdag 15 augustus 2012 om 13:02
Ik beschouw mezelf niet als een perfectionist, maar uitstelgedrag..... Ik wil altijd wel graag dat de omstandigheden perfect zijn voordat ik ergens aan begin!

Reageer op Assertiviteit: Perfectionist?

Naam:
E-mailadres: (wordt niet weergegeven)
Website:
Nieuwsbrief: Abonneer mij op de nieuwsbrief van ConFront Coaching en Training
Reacties: Stuur mij een e-mail bij volgende reacties
Reactie:
  Om hier te kunnen reageren dien je geabonneerd te zijn op de nieuwsbrief.
 

ConFront is niet verantwoordelijk voor geplaatste reacties, aanvaardt geen enkele vorm van eventuele aansprakelijkheid en behoudt zich het recht zonder aankondiging reacties in te korten of te verwijderen, als dit gepast wordt geacht. Het veld 'website' is optioneel. Je link wordt gekoppeld na controle van de reactie.